სვანეთი I-VI საუკუნეებში

“სვანებს უწოდებენ იბერიელებს” (სტრაბონი, XI, II, 19) “იმ ხალხთა შორის, რომელნიც თავს იყრიან დიოსკურიადაში არიან ფტიროფაგებიც, რომლებმაც ეს სახელი მიიღეს უსუფთაობის და ჭუჭყის გამო. მათ ახლოს ცხოვრობენ სოანები, რომლებიც არაფრით ჩამოუვარდებიან მათ უსუფთაობით, მაგრამ სჯობნიან ძლიერებით, და შეიძლება ითქვას,რომ ისინი თითქმის … [Read more...]

იაზონი-ამირანი

იაზონი და ამირანი – პელასგურ-კავკასიური იდენტობა აქამდე ყურადღება არავის მიუქცევია იმ საოცარი ფაქტისათვის, რომ ქართული ეპოსის გმირის ამირანისა და არგონავტების მეთაურ იაზონის ამბები არა თუ საოცრად ემსგავსება ერთმანეთს, არამედ იდენტურიცაა, კერძოდ ამირანი და იაზონი ერთი სქემით მოქმედებენ: იაზონი მიდის მედეას მამის … [Read more...]

ქართველთა მეფეები

მეფეები სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში - “ქართველთა მეფის” ტიტული “ქართველთა სამეფოს” სახელწოდება და “ქართველთა მეფის” ტიტული დაკავშირებულია ტაოსთან და ბასიან-კარინთან. მაგალითად სუმბატ დავითისძის თხზულება “ქართველთა მეფედ” პირველად ახსენებს ადარნასეს, დავით I-ის ძეს - “ამან ადარნასე აღაშენა ბანა, ხელითა კვირიკე … [Read more...]

აღმოსავლეთის საკათალიკოსო

ავანის ანუ “ივერთა” საკათალიკოსო (“კათალიკოსნი აღმოსავალისანი”) VI ს. ბოლოს (VII ს. დასაწყისში) ავანის საკათალიკოსო სარწმუნოებრივი ნიშნით Gგამოეყო დვინის საკათალიკოსოს. ის თავის იურისდიქციას ძირითადად ავრცელებდა ქართველებით დასახლებულ მიწა წყალზე, ტაო-ბასიანზე და აგრეთვე გუგარქად წოდებულ ტერიტორიაზე,რომელიც სომხური … [Read more...]

არიან-ქართლი

სიტყვა “ქართველის” ეტიმოლოგია ამჟამად მიღებული თვალსაზრისით, სიტყვა “ქართველი” უკავშირდება მცხეთაში “ქართლის მთას”, რომლის მცხოვრებთაც თითქოსდა ეწოდათ “ქართველი”, შემდგომ კი ეს სახელი განივრცო ირგვლივ მაცხოვრებლებზეც. სიტყვა “ქართველს” აგრეთვე აკავშირებენ სიტყვასთან “ქართა”, რაც შემორაგვულ ადგილს ნიშნავს. … [Read more...]

იბერიის თემის ქართული სამამამთავრო

ლაზიკის ეპარქიის საზღვრების ზრდა იბერიის თემის დაარსების შემდეგ I. ისტორია “იბერიის თემის” ოლქები და გზები არაბთა შემოსევების შემდეგ ბიზანტიის იმპერიამ მიატოვა მცირე აზიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მაგრამ სახალიფოს მოუძლურებისას IX-X საუკუნეებში კვლავ განაცხადა პრეტენზიები თავისი ყოფილი ტერიტორიების … [Read more...]

ფაზისი – ფოთი

ფაზისი კლიმატური პერიოდები ფოთის აკვატორიაში (ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის, გეოლოგ გ. მაისურაძის თვალსაზრისი) ფოთის, მდ. რიონისა და მისი დელტის, ასევე კოლხეთის დაბლობის უდიდესი ნაწილის გეოლოგიური სახე უკანასკნელი 2000 წლის მანძილზე განპირობებული იყო კლიმატური პერიოდებით. გეოლოგიური პერიოდები ბოლო ათი ათასი წლის … [Read more...]

ქუთათისი, უქიმერიონი, არქეოპოლისი, ნოქალაქევი, როდოპოლისი და სხვა ქალაქები

ქუთათისი საქართველოში ერთიდაიგივე სახელის მქონე ტოპონიმები მრავალია. ს. ყაუხჩიშვილმა აღნიშნა რომ “კუტ”, “ქუთ” ფუძის მქონე ტოპონიმები მცირე აზიაშიც მრავალია. “ქუთაჰია” - ამჟამადაც ქალაქის სახელია თურქეთში ყოფილ ქართველურ სამყაროში, გალატეას მიწაზე მდ. საქარიასთან ახლოს. ჭოროხის ხეობაშიც არის ასეთი სახელის მქონე … [Read more...]

პეტრას ციხე-სიმაგრე და პეტრას საეპისკოპოსო კათედრა

სხვაა პეტრას ციხე-ქალაქი და სხვა ქალაქში იყო პეტრას საეპისკოპოსო კათედრა ნ. ადონცის ცნობით ციხე-ქალაქი პეტრა მდებარეობდა იმპერიის ჩრდილო საზღვარზე. რადგანაც ლაზიკა იმპერიაში შედიოდა, პეტრა მის ჩრდილოეთში მდებარეობდა. პეტრას აშენება-დაფუძნებით იუსტინიანემ იმპერიის საზღვარი გააფართოვა ჩრდილოეთის მიმართულებით. … [Read more...]

პუნქტები და ქალაქები

დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო იურისდიქციისათვის სარაპანა და სკანდა სად მდებარეობდა სტრაბონისეული სარაპანა (შორაპანი) სარაპანას ადგილმდებარეობის გარკვევას უპირველესი მნიშვნელობა საქართველოს ეკლესიის იურისდიქციის საზღვრების გამორკვევისათვის. XX ს. 20-30-იანი წლების შემდეგ ქართულ ისტორიოგრაფიაში ჩამოყალიბდა … [Read more...]