ავანის ანუ “ივერთა” საკათალიკოსო (“კათალიკოსნი აღმოსავალისანი”) VI ს. ბოლოს (VII ს. დასაწყისში) ავანის საკათალიკოსო სარწმუნოებრივი ნიშნით Gგამოეყო დვინის საკათალიკოსოს. ის თავის იურისდიქციას ძირითადად ავრცელებდა ქართველებით დასახლებულ მიწა წყალზე, ტაო-ბასიანზე და აგრეთვე გუგარქად წოდებულ ტერიტორიაზე,რომელიც სომხური … [Read more...]

ლაზიკის ეპარქიის საზღვრების ზრდა იბერიის თემის დაარსების შემდეგ I. ისტორია “იბერიის თემის” ოლქები და გზები არაბთა შემოსევების შემდეგ ბიზანტიის იმპერიამ მიატოვა მცირე აზიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მაგრამ სახალიფოს მოუძლურებისას IX-X საუკუნეებში კვლავ განაცხადა პრეტენზიები თავისი ყოფილი ტერიტორიების … [Read more...]

ფაზისი კლიმატური პერიოდები ფოთის აკვატორიაში (ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის, გეოლოგ გ. მაისურაძის თვალსაზრისი) ფოთის, მდ. რიონისა და მისი დელტის, ასევე კოლხეთის დაბლობის უდიდესი ნაწილის გეოლოგიური სახე უკანასკნელი 2000 წლის მანძილზე განპირობებული იყო კლიმატური პერიოდებით. გეოლოგიური პერიოდები ბოლო ათი ათასი წლის … [Read more...]

სხვაა პეტრას ციხე-ქალაქი და სხვა ქალაქში იყო პეტრას საეპისკოპოსო კათედრა ნ. ადონცის ცნობით ციხე-ქალაქი პეტრა მდებარეობდა იმპერიის ჩრდილო საზღვარზე. რადგანაც ლაზიკა იმპერიაში შედიოდა, პეტრა მის ჩრდილოეთში მდებარეობდა. პეტრას აშენება-დაფუძნებით იუსტინიანემ იმპერიის საზღვარი გააფართოვა ჩრდილოეთის მიმართულებით. … [Read more...]

დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო იურისდიქციისათვის სარაპანა და სკანდა სად მდებარეობდა სტრაბონისეული სარაპანა (შორაპანი) სარაპანას ადგილმდებარეობის გარკვევას უპირველესი მნიშვნელობა საქართველოს ეკლესიის იურისდიქციის საზღვრების გამორკვევისათვის. XX ს. 20-30-იანი წლების შემდეგ ქართულ ისტორიოგრაფიაში ჩამოყალიბდა … [Read more...]

ლაზიკის გეოგრაფიული აღწერა პროკოფის მიხედვით ლაზიკა - კლდოვანი ქვეყანაა, უზარმაზარი მთებით და კლდეებით დაფარული მხარე, რომლის უმეტეს ნაწილზე მთიანობისა და კლდიანობის გამო არ მოდიოდა ისეთი მოსავალი, როგორიცაა ხორბალი და ღვინო, მხოლოდ ერთი შედარებით ნაყოფიერი მხარე ჰქონდა ლაზიკას - მოხირისი, დანარჩენი კი … [Read more...]

I. პონტოს ყოფითი გარემო და გეოგრაფიული პირობები (ს. კარპოვი, ტრაპეზუნტის იმპერიის ისტორია, 2007, რუს. ენაზე) ხალიბები და არმენოხალიბები “პონტოს სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ საზღვრებთან ძლიერდებოდა სომეხთა ყოფა. არაა შემთხვევითი, რომ პლინიუსი უკვე წერდა ხალიბებისა და არმენოხალიბების შესახებ” (ს. კარპოვი, ტრაპეზუნტის … [Read more...]

შესავალი ბიზანტიელებისათვის, ეკლესიური თვალსაზრისით, ლაზიკა ერქვა არა დასავლეთ საქართველოს, არამედ იმ ვრცელ ქართულ მხარეს ვანის ტბიდან ტრაპეზუნტამდე, რომელიც თითქოსდა ამოვარდნილია ქართველთა ისტორიული მახსოვრობის სფეროდან, მითუმეტეს თანამედროვე ქართული ისტორიოგრაფიიდან. აზრი, რომ ლაზიკა არ ერქვა დასავლეთ … [Read more...]

შესავალი XX ს-ის ოფიციალური ისტორიოგრაფიის თვალსაზრისით ქართული ეკლესია იყო “პროზელიტური ეკლესია”, რომელმაც თითქოსდა IX-X სს-ში დასავლეთ საქართველოდან გააძევა ძველთაგანვე კონსტანტინოპოლის იურისდიქციაში მყოფი ბერძნული საეპისკოპოსოები და გააუქმა ფასისის (ფოთის) სამიტროპოლიტოში შემავალი როდოპოლისის (ვარციხის), … [Read more...]

შესავალი არიანეს ერთ-ერთი ადრინდელი ნაწარმოები არის “მოგზაურობა შავი ზღვის გარშემო” დაწერილი 131 წელს, მოღწეულია ერთადერთი ხელნაწერის სახით. არიანე იყო კაპადოკიის პროვინციის მმართველი, ამიტომაც მან დაათვალიერა თავისი პროვინცია, აღწერა და წერილის სახით გაუგზავნა იმპერატორ ადრიანეს. არიანეს ტრაპიზონიდან ფეხით … [Read more...]