მეფეები სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში - “ქართველთა მეფის” ტიტული “ქართველთა სამეფოს” სახელწოდება და “ქართველთა მეფის” ტიტული დაკავშირებულია ტაოსთან და ბასიან-კარინთან. მაგალითად სუმბატ დავითისძის თხზულება “ქართველთა მეფედ” პირველად ახსენებს ადარნასეს, დავით I-ის ძეს - “ამან ადარნასე აღაშენა ბანა, ხელითა კვირიკე … [Read more...]

ავანის ანუ “ივერთა” საკათალიკოსო (“კათალიკოსნი აღმოსავალისანი”) VI ს. ბოლოს (VII ს. დასაწყისში) ავანის საკათალიკოსო სარწმუნოებრივი ნიშნით Gგამოეყო დვინის საკათალიკოსოს. ის თავის იურისდიქციას ძირითადად ავრცელებდა ქართველებით დასახლებულ მიწა წყალზე, ტაო-ბასიანზე და აგრეთვე გუგარქად წოდებულ ტერიტორიაზე,რომელიც სომხური … [Read more...]

სიტყვა “ქართველის” ეტიმოლოგია ამჟამად მიღებული თვალსაზრისით, სიტყვა “ქართველი” უკავშირდება მცხეთაში “ქართლის მთას”, რომლის მცხოვრებთაც თითქოსდა ეწოდათ “ქართველი”, შემდგომ კი ეს სახელი განივრცო ირგვლივ მაცხოვრებლებზეც. სიტყვა “ქართველს” აგრეთვე აკავშირებენ სიტყვასთან “ქართა”, რაც შემორაგვულ ადგილს ნიშნავს. … [Read more...]

ლაზიკის ეპარქიის საზღვრების ზრდა იბერიის თემის დაარსების შემდეგ I. ისტორია “იბერიის თემის” ოლქები და გზები არაბთა შემოსევების შემდეგ ბიზანტიის იმპერიამ მიატოვა მცირე აზიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მაგრამ სახალიფოს მოუძლურებისას IX-X საუკუნეებში კვლავ განაცხადა პრეტენზიები თავისი ყოფილი ტერიტორიების … [Read more...]

ფაზისი კლიმატური პერიოდები ფოთის აკვატორიაში (ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის, გეოლოგ გ. მაისურაძის თვალსაზრისი) ფოთის, მდ. რიონისა და მისი დელტის, ასევე კოლხეთის დაბლობის უდიდესი ნაწილის გეოლოგიური სახე უკანასკნელი 2000 წლის მანძილზე განპირობებული იყო კლიმატური პერიოდებით. გეოლოგიური პერიოდები ბოლო ათი ათასი წლის … [Read more...]

ქუთათისი საქართველოში ერთიდაიგივე სახელის მქონე ტოპონიმები მრავალია. ს. ყაუხჩიშვილმა აღნიშნა რომ “კუტ”, “ქუთ” ფუძის მქონე ტოპონიმები მცირე აზიაშიც მრავალია. “ქუთაჰია” - ამჟამადაც ქალაქის სახელია თურქეთში ყოფილ ქართველურ სამყაროში, გალატეას მიწაზე მდ. საქარიასთან ახლოს. ჭოროხის ხეობაშიც არის ასეთი სახელის მქონე … [Read more...]

დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო იურისდიქციისათვის სარაპანა და სკანდა სად მდებარეობდა სტრაბონისეული სარაპანა (შორაპანი) სარაპანას ადგილმდებარეობის გარკვევას უპირველესი მნიშვნელობა საქართველოს ეკლესიის იურისდიქციის საზღვრების გამორკვევისათვის. XX ს. 20-30-იანი წლების შემდეგ ქართულ ისტორიოგრაფიაში ჩამოყალიბდა … [Read more...]

ლაზიკის გეოგრაფიული აღწერა პროკოფის მიხედვით ლაზიკა - კლდოვანი ქვეყანაა, უზარმაზარი მთებით და კლდეებით დაფარული მხარე, რომლის უმეტეს ნაწილზე მთიანობისა და კლდიანობის გამო არ მოდიოდა ისეთი მოსავალი, როგორიცაა ხორბალი და ღვინო, მხოლოდ ერთი შედარებით ნაყოფიერი მხარე ჰქონდა ლაზიკას - მოხირისი, დანარჩენი კი … [Read more...]

შესავალი ბიზანტიელებისათვის, ეკლესიური თვალსაზრისით, ლაზიკა ერქვა არა დასავლეთ საქართველოს, არამედ იმ ვრცელ ქართულ მხარეს ვანის ტბიდან ტრაპეზუნტამდე, რომელიც თითქოსდა ამოვარდნილია ქართველთა ისტორიული მახსოვრობის სფეროდან, მითუმეტეს თანამედროვე ქართული ისტორიოგრაფიიდან. აზრი, რომ ლაზიკა არ ერქვა დასავლეთ … [Read more...]

ფასისი - ჭოროხია ექვთიმე მთაწმინდელის თვალსაზრისით ისტორიკოსებისათვის ცნობილია, რომ ძველ ქართველ მთარგმნელებს, საქართველოს ეკლესიის წმიდა მამებს “ფასისი” ჭოროხად აქვთ გადმოცემული, რასაც მიუთითებს ს. ჯანაშია (ს. ჯანაშია, შრომები, VI, გვ. 254). მართლაც, ექვთიმე მთაწმიდელი წმიდა მოციქულის ანდრიას ცხოვრების აღმწერელი … [Read more...]