საქართველოში ბოლოს და ბოლოს დადგა დრო, როცა ქართულ ეკლესიას შედარებით თავისუფალი მოღვაწეობის საშუალება მიეცა. ამავე დროს არნახულად გაიზარდა საზოგადოების ინტერესი ქართული ეკლესიის წარსულისადმი. მაგრამ საზოგადოებრივ ცნობიერებაში ეკლესიის სასარგებლოდ მომხდარ ასეთ გარდატეხას ქართული საბჭოთა ისტორიოგრაფია … [Read more...]

ჰერეთს მემატიანეები შემდგომში უწოდებდნენ “რანს და მოვაკანს” ვარსქენ პიტიახში სპარსთა მეფემ დანიშნა “ერისთავად რანისა”. თავის სამშობლოში სპარსეთიდან დაბრუნებისას იგი ჯერ შევიდა ქვეყანასა “ჰერეთისასა” (“შუშანიკის წამება). შემდეგდროინდელი მემატიანეც აღწერს ვარსქენის ამბებს. იგი, მემატიანის ცნობით, იყო “სომხითის … [Read more...]

“ალანთა ქვეყანა, რომელ არს აფხაზეთი” “ქართლის ცხოვრების” მიხედვით, ეგროსის წილი ქვეყანა აღწევდა მდ. ყუბანამდე (“მდინარე მცირისა ხაზარეთისა”), თუმცა ფარნავაზ-ქუჯის მიერ დაარსებულ “ქართლის სამეფოში” მისი მხოლოდ ერთი ნაწილი შესულა, კერძოდ, ქართლის სამეფოს ჩრდილო-დასავლეთი საზღვარი გავლებულ იქნა მდ. ეგრისწყალზე, … [Read more...]

“სვანებს უწოდებენ იბერიელებს” (სტრაბონი, XI, II, 19) “იმ ხალხთა შორის, რომელნიც თავს იყრიან დიოსკურიადაში არიან ფტიროფაგებიც, რომლებმაც ეს სახელი მიიღეს უსუფთაობის და ჭუჭყის გამო. მათ ახლოს ცხოვრობენ სოანები, რომლებიც არაფრით ჩამოუვარდებიან მათ უსუფთაობით, მაგრამ სჯობნიან ძლიერებით, და შეიძლება ითქვას,რომ ისინი თითქმის … [Read more...]

იაზონი და ამირანი – პელასგურ-კავკასიური იდენტობა აქამდე ყურადღება არავის მიუქცევია იმ საოცარი ფაქტისათვის, რომ ქართული ეპოსის გმირის ამირანისა და არგონავტების მეთაურ იაზონის ამბები არა თუ საოცრად ემსგავსება ერთმანეთს, არამედ იდენტურიცაა, კერძოდ ამირანი და იაზონი ერთი სქემით მოქმედებენ: იაზონი მიდის მედეას მამის … [Read more...]

მეფეები სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში - “ქართველთა მეფის” ტიტული “ქართველთა სამეფოს” სახელწოდება და “ქართველთა მეფის” ტიტული დაკავშირებულია ტაოსთან და ბასიან-კარინთან. მაგალითად სუმბატ დავითისძის თხზულება “ქართველთა მეფედ” პირველად ახსენებს ადარნასეს, დავით I-ის ძეს - “ამან ადარნასე აღაშენა ბანა, ხელითა კვირიკე … [Read more...]

ავანის ანუ “ივერთა” საკათალიკოსო (“კათალიკოსნი აღმოსავალისანი”) VI ს. ბოლოს (VII ს. დასაწყისში) ავანის საკათალიკოსო სარწმუნოებრივი ნიშნით Gგამოეყო დვინის საკათალიკოსოს. ის თავის იურისდიქციას ძირითადად ავრცელებდა ქართველებით დასახლებულ მიწა წყალზე, ტაო-ბასიანზე და აგრეთვე გუგარქად წოდებულ ტერიტორიაზე,რომელიც სომხური … [Read more...]

სიტყვა “ქართველის” ეტიმოლოგია ამჟამად მიღებული თვალსაზრისით, სიტყვა “ქართველი” უკავშირდება მცხეთაში “ქართლის მთას”, რომლის მცხოვრებთაც თითქოსდა ეწოდათ “ქართველი”, შემდგომ კი ეს სახელი განივრცო ირგვლივ მაცხოვრებლებზეც. სიტყვა “ქართველს” აგრეთვე აკავშირებენ სიტყვასთან “ქართა”, რაც შემორაგვულ ადგილს ნიშნავს. … [Read more...]

ლაზიკის ეპარქიის საზღვრების ზრდა იბერიის თემის დაარსების შემდეგ I. ისტორია “იბერიის თემის” ოლქები და გზები არაბთა შემოსევების შემდეგ ბიზანტიის იმპერიამ მიატოვა მცირე აზიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მაგრამ სახალიფოს მოუძლურებისას IX-X საუკუნეებში კვლავ განაცხადა პრეტენზიები თავისი ყოფილი ტერიტორიების … [Read more...]