ლიტერატურის მიმოხილვა ლაზიკის ეპარქიებში ისტორიულად მცხოვრები ტომების შესახებ

ლაზიკის ეპარქიებში ისტორიულად მცხოვრები ტომები ქსენოფონტეს მიხედვით (ძვ.წ. V-IV სს.) (თ. მიქელაძის კვლევა) კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს ეპარქიები ლაზიკაში, როგორც აღინიშნა, მოიცავდა ქალდიისა და იბერიის თემების მნიშვნელოვან ნაწილს. იბერიის თემიდან (ტაო, ბასიანი, კარინი და სხვა ოლქები) იყვნენ გამოსული ცნობილი … [Read more...]

ჰეკატოს მილეტელის ფრაგმენტი 188 – კოლხებისა და მოსხების ენობრივი ერთობის შესახებ

1. შესავალი ჰეკატოს მილეტელი (ძვ. წ. 550–490) მიიჩნევა მსოფლიოს ერთ-ერთ პირველ ისტორიოგრაფად და გეოგრაფოსად. მისი მოღვაწეობა ემთხვევა ძველი ბერძნული ისტორიოგრაფიის ადრეულ ეტაპს, როდესაც მწერლები ცდილობდნენ ასახონ როგორც საკუთარი, ისე უცხო ხალხებისა და ეთნოსების ცხოვრებისა და ტერიტორიების დინამიკა.  ჰეკატოსის მიერ … [Read more...]

საქართველოს ეკლესია

უდიდესი საღმრთო წყალობიდან, რომელსაც ჩვენი წინაპრები ქართლის მოქცევას  ანუ საქართველს გაქრისტიანებას უწოდებდნენ,  1700 წელი გავიდა.  ამ დღესასწაულის სიხარულს, რომელიც 2026 წელს აღინიშნება, დიდ ჩრდილად შეიძლება გაყოლოდა უწმიდესი და უნეტარესი კათალიკოს-პატრაიარქ ილია II -ის გარდაცვალება, რომ არა მისი … [Read more...]

აია-კოლხიდა და პელასგურ-კავკასიური იდენტობა

  XX ს-ის დასაწყისში ლინგვისტმა ბერჯიხ გროზნიმ გაშიფრა ხეთური ლურსმული დამწერლობა და წაიკითხა ხეთების დედაქალაქის მდიდარი სამეფო არქივი. ამ დოკუმენტებში ჩანდა, რომ ხეთების მეზობლად არსებობდა სახელმწიფო ჰაიასა, ზოგიერთი მკვლევარის აზრით ჰაიასას ადგილმდებარეობა ურარტუსას ემთხვეოდა. ის არზრუმის პლატოზეც … [Read more...]

მეფე ფარნავაზი და პირველი ერთიანი ქართული სახელმწიფო

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე საქართველოს პირველი ერთიანი სახელმწიფოს დამაარსებლის, ანბანის გამავრცელებლის, ქართული მწიგნობრობის ფუძემდებლის, მეფე ფარნავაზის ცხოვრება აღწერილია ქართველთა უმთავრეს საისტორიო, ეროვნული სიწმინდის ხარისხამდე ამაღლებულ წიგნში, რომელსაც “ქართლის ცხოვრება“ ეწოდება. მიჩნეულია, რომ … [Read more...]

საქართველოს ეკლესიის სამწყსო და იურისდიქციის საზღვრები

კოლხური ცივილიზაციის მემკვიდრე იბერია ძველთაგანვე სახელოვან ქვეყნად მიიჩნეოდა საკუთარი დამწერლობით, ლიტერატურით, კულტურით - სამწყსო საქართველოს ეკლესიისა. ქართული ეკლესიის ისტორიის კვლევისათვის აუცილებელია განისაზღვროს მისი სამწყსოს რაობა.  ქრისტიანობის დაფუძნების ჟამს, ანუ თითქმის 20 საუკუნის წინ, რა სახისა … [Read more...]

წმ. ნიკოლოზ მისტიკოსი(895 – 925)

კონსტანტინოპოლის პატრიარქის ნიკოლოზ მისტიკოსის წერილები აფხაზთა მეფეებს ქართველი საეკლესიო მამები საქართველოს ეკლესიას მიიჩნევდნენ მოციქუ ლთა სწავლების ერთგულ მცველად, რომელმაც ათასწლეულთა მანძილზე მტკიცედ დაიცვა წმიდა მართამლადიდებელი სარწმუნოება და საეკლესიო კანონები. ამის მიუხედავად, ზოგიერთი … [Read more...]

მეგრულ-ლაზური დიალექტი სალიტერატურო ზოგადქართული ენის სათავეებთან

არქეოლოგ ვირჯილიო კორბოს მიერ მდ. იორდანის ნაპირზე, ბეთლემის ჩრდილოეთით 1952 წელს აღმოჩენილი მონასტერი წყაროებში იწოდება ,,ლაზთა მონასტრად” (ე. მამისთვალიშვილი, ქართველები და ბიბლიური სამყარო, გვ. 85). ეს მონასტერი V საუკუნის 40-იან წლებში აუგია პეტრე იბერის მოძღვარს იოანე ლაზს. VI საუკუნეში, პროკოფი კესარიელის ცნობით, … [Read more...]

ხსნა მეფე მირიანისა

(ნებროთის წიგნი ხსნის შესახებ და ქართველთა „წინარე- ქრისტიანული“ მოლოდინი მესიისა) ტერმინი „ხსნა“ ხშირად გამოიყენება მე-4 და მე-5 საუკუნეების აღმწერელ ქართულ თხზულებებში ხსნა - ჩვენი უფლისა დამაცხოვრის იესო ქრისტეს - ძე ღვთისას - წყალობაა ადამიანის ცოდვებისაგან გამოსასყიდად, ხრწნისა და სიკვდილისაგან … [Read more...]

კოლხი და გლეხი ნ. მარის მიხედვით

მიტროპოლიტი  ანანია ჯაფარიძე "ლაზი" ეთნონიმია, რომლითაც ბერძენი ავტორები მოიხსენებდნენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის მოსახლეობას. ეს სიტყვა ცნობილია უკვე I-II საუკუნეებიდან. აღნიშნული რეგიონი, როგორც ცნობილია დასახლებული იყო ქართველური ტომებით. როგორც ცნობილია, ქართულ ისტორიულ წყაროებში სიტყვა „ლაზიკა“ … [Read more...]