ჰეკატოს მილეტელის ფრაგმენტი 188 – კოლხებისა და მოსხების ენობრივი ერთობის შესახებ

1. შესავალი ჰეკატოს მილეტელი (ძვ. წ. 550–490) მიიჩნევა მსოფლიოს ერთ-ერთ პირველ ისტორიოგრაფად და გეოგრაფოსად. მისი მოღვაწეობა ემთხვევა ძველი ბერძნული ისტორიოგრაფიის ადრეულ ეტაპს, როდესაც მწერლები ცდილობდნენ ასახონ როგორც საკუთარი, ისე უცხო ხალხებისა და ეთნოსების ცხოვრებისა და ტერიტორიების დინამიკა.  ჰეკატოსის მიერ … [Read more...]

ჭყონდიდელი და ათაბაგი

ჭყონდიდელი საქართველოს მეფის „მამად“ იყო აღიარებული. ეს თავისთავად მიუთითებს სახელმწიფოს საქმეებში ამ მღვდელმთავრის მონაწილეობის შესახებ. ასე იყო თამარის მეფობის დასაწყისშიც. ამ დროის მემატიანე - ჭყონდიდელს მეფის მამას უწოდებს, მაგრამ მდგომარეობა შეიცვალა, სამეფო კარზე მოხდა დიდი გადაადგილებანი და თამარის … [Read more...]

“ქართლისა და ყოვლისა აღმოსავლეთისა პატრიარქი იოვანე”

(პარხლის მონასტრის წარწერა მეფე დავით კურაპალატის (+1001) დროისა) ეფრემ მცირემ XI საუკუნის ბოლოსთვის გამოაქვეყნა ნაშრომი “უწყება მიზეზისა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენების” (თ. ჟორდანია, ქრონიკები, I, 75-76). მისმა ცნობებმა ერთგვარად გაუგებარი გახადა გიორგი მთაწმინდელის მიერ დალაგებული ცნობები … [Read more...]

ქორეპისკოპოსი

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე პირველი ქრისტიანული თემები ქალაქებში დაარსდა. ქალაქების გარეთ თავდაპირველად ძალზე მცირე რაოდენობის ქრისტიანები ცხოვრობდნენ, ისინიც ქალაქების კედლებთან ახლოს. თანდათანობით ასეთ სოფლურ ადგილებში ქრისტიანების რიცხვმა მოიმატა, მაგრამ მათ უჭირდათ ქალაქის ეკლესიაში საკვირაო … [Read more...]

“რაი არს ჭეშმარიტება”

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე “შვილო, როგორც მამა გირჩევ, შენი საკუთარი და ჭეშმარიტი კრიტიკულის თვალით შეხედო ყველაფერს და არა მიეპყრო მარის ქართულის საწინააღმდეგო მიმართულებას” - ასე არიგებდა შვილს მამა გასული საუკუნის მიწურულს... ჩვენს სასტიკ ეპოქაში გაზრდილ თაობებს სწორედ ჩვენი საკუთარი და ჭეშმარიტი კრიტიკული … [Read more...]

სული თავდადებისა

ჩინგიზ ხანის მეთაურობით მონღოლთა გაერთიანებულმა სახელმწიფომ XIII საუკუნის დამდეგიდან დაიმორჩილა მსოფლიოს მნიშვნელოვანი ნაწილი აზიასა და ევროპაში: ჩრდილო ჩინეთი, კორეა, ცენტრალური და შუა აზია, ირანი, ავღანეთი და სხვა ქვეყნები. როგორც ჩვენი მემატიანე წერს, მონღოლები ლაშქრობდნენ - „დიდსა საყივჩაყეთსა ზედა, ოვსეთს, … [Read more...]

ივანე ჯავახიშვილი საქართველოს ეკლესიის ერთიანობის შესახებ

წმიდა წერილში ნაბრძანებია - “დიდებული მრავალია რჩეული კი ერთი”. საქართველოს უთვალავ დიდებულ ერისკაცთა შორის გამორჩეულია ივანე ჯავახიშვილი, რომელიც იმთავითვე შეიყვარა ქართველმა ერმა. ივანე ჯავახიშვილი მოღვაწეობდა ურთულეს პერიოდში, რომელსაც ამჟამად უწოდებენ “ათეიზმის ეპოქას”, რომელიც გამოირჩეოდა ნიჰილიზმით, … [Read more...]

აბო თბილელის „ქართველობისა“ და „ქართველთა სისხლით მონათესაობის ეთნიკური მომენტის“ შესახებ

„გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ გადამწერის მიერ, ერთი ქარაგმის არასწორად გახსნამ XX საუკუნის ზოგიერთ დიდ ისტორიკოსს საფუძველი მისცა ისე გაეგო მერჩულის ცნობა, თითქოსდა ქართლის საკათალიკოსოს IX საუკუნემდე მირონის კურთხევის უფლება არ ჰქონდა და დასავლეთ საქართველოს პირველად IX-X საუკუნეში ეწოდა ქართლი, აქ ქართულ ენაზე … [Read more...]

საქართველოს საპატრიარქოს სტრუქტურა და იურისდიქციის საზღვრები

საქართველოს საპატრიარქოში შედიოდა რამდენიმე საკათალიკოსო. „საქართველოს პატრიარქის იურისდიქციაში შედიოდა მართლმადიდებელი სომხური ეპარქიები, „სომხეთის მიტროპოლიტის“ მეთაურობით, „აფხაზეთის“ (დასავლეთ საქართველოს) ანუ „ბიჭვინტის კათალიკოსი“, რომელიც თავის მხრივ დასავლეთ საქართველოს ცალკეულ საეპისკოპოსოებს … [Read more...]

არიანე (95-175 ან 86-160)

ძველი ბერძენი ისტორიკოსი და ფილოსოფოსი ფლავიუს არიანე  II საუკუნეში მოღვაწეობდა ანტიკური ეპოქის მწერალი არიანე, რომელსაც მრავალი ცნობა აქვს ჩვენი ქვეყნის ზღვისპირეთის შესახებ.მართალია უცხოეთში არიანე არ მიიჩნევა სანდო ავტორად, მაგრამ რადგანაც XX საუკუნის ქართული ისტორიოგრაფია მის მონაცემებს მრავლად იყენებს, მათ … [Read more...]