მცირე კოლხეთის გეოგრაფია 

(მცირე ანუ ელინისტური ხანის კოლხეთი) ელინისტური ხანის კოლხეთი (ანუ მცირე კოლხეთი) ნაწილი იყო პონტოს იმპერიისა ანუ პონტოს სამეფოსი, ბერძნული ელინისტური სახელმწიფოსი (ძვ. 302-ახ.წ.62), რომელიც ევქსინის პონტოს ანუ შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე ჩამოყალიბდა. მისი საზღვარი აღმოსავლეთის მიმართულებით აღწევდა მდინარე ფაზისამდე, … [Read more...]

ენობრივი განსხვავება ძველ და ახალ აფხაზთა შორის

თავის ნაშრომის დასაწყისშივე დ.დბარი წუხს იმის გამო, რომ  თითქოსდა ბიჭვინთური საბუთეები აფხაზურენოვანი იყო, რომელიც ქართველმა მომხდურებმა განადგურეს მე-17 სუაკუნეში.  საბედნიეროდ, ბიჭვინთური საბუთების  მნიშვნელოვანი ნაწილი დღემდეა შემონახული და დაცული სხვადასხვა  საცავებში და მრავალია გამოცემული, ესნია, როგორც … [Read more...]

არსენ საფარელის თხზულება „განყოფისათვის ქართველთა და სომეხთა“

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე ქართული ეკლესიის VI და VII საუკუნეების ისტორია გადმოცემულია თხზულებაში, რომელსაც ეწოდება „განყოფისათვის ქართველთა და სომეხთა“. ავტორობა მიეწერება არსენი მცხეთელ კათალიკოზს. ტექსტი კრიტიკულად დაადგინა ზ. ალექსიძემ, რომლის გამოკვლევითა და კომენტარებით ვისარგებლებთ ამ თხზულების ახალი … [Read more...]

მენანდრე პროტექტორი (VI ს.)

ბიზანტიელი ისტორიკოსი მენანდრე პროტექტორი აღწერს 558-582 წლის მოვლენებს.გააგრძელა აგათია სქოლასტიკოსის შრომა. აღწერს ბიზანტია -სპარსეთის ომებს, მათ დავას სვანეთისათვის. მენანდრეს შრომიდან და ასევე სხვა ამ ეპქის ისტორიკოსების ნაშრომებიდან ჩანს, რომ იმჟამად სვანეთს უწოდებდნენ მთელ დასავლეთ საქართველოს (და არა მხოლოდ  … [Read more...]

აფხაზეთი (გააფხაზება)

  დაათვალიერეთ და ჩამოტვირთეთ pdf ფორმატში   … [Read more...]

მოვსეს კალანკატუაცის მიერ აღწერილი VII საუკუნის ამბები

მოვსეს კალანკატუაცის „ალვანთა ქვეყნის ისტორია“ (ძველი სომხურიდან თარგმნილი ლ. დავლიანიძე-ტატიშვილის მიერ) გამოიცა 1985 წელს. გადმოვცემთ ამ წიგნის VII საუკუნის ზოგიერთ ამბავს, დაკავშირებულს ქართული ეკლესიის ისტორიასთან.   თავი XI. ჰერაკლე ხაზარებს იხმობს სპარსეთზე სალაშქროდ   ჰერაკლეს ბრძანებით ხაზარების ძლიერი … [Read more...]

„ქართლის“ ისტორიული გეოგრაფია VIII საუკუნისათვის

ქართლის წყაროთა თანახმად, V საუკუნესა და წინა საუკუნეებში სიტყვა „ქართლის“ ქვეშ იგულისხმებოდა მთელი საქართველო. აღმოსავლეთ საქართველოს უკიდურესი აღმოსავლეთი პროვინციებიც - კახეთი და ჰერეთი - ქართლის ნაწილი იყო. V საუკუნის ავტორს ასე აქვს გადმოცემული: „ვითარცა მოიწია იგი საზღვართა ქართლისათა ქვეყანასა მას … [Read more...]

ქართული ეკლესიის საპატრიარქო ეკლესიად გამოცხადება VII საუკუნეში

ქართულ ეკლესიას საპატრიარქო ეკლესიად წოდების ღირსება მიუღია VII საუკუნეში. ამ საუკუნის მეორე ნახევარში ჯერ ანტიოქიის საპატრიარქოს უღიარებია ეს, განუსაზღვრავს მისი იურისდიქციის საზღვრები, ხოლო შემდეგ VI მსოფლიო საეკლესიო კრებას დაუდასტურებია. მასაც ასევე განუსაზღვრავს ქართული ეკლესიის იურისდიქციის საზღვრები. … [Read more...]

აფხაზეთის საკათალიკოსო(განახლებული რედაქცია)

საბჭოთა ეპოქის ისტორიოგრაფიაში გაბატონდა თვალსაზრისი, რომლის მიხედვით დასავლეთ საქართველოში საეკლესიო იურისდიქციას ახორციელებდა კონსტანტინოპოლის საპატრიარქო ვიდრე მე-10 საუკუნემდე. თითქოსდა, შემდგომ ის შემოიერთა პროზელიტურმასაქართველოს ეკლესიამ და მან იქ გააუქმა ბერძნული საეპისკოპოსოები ფაზისისა (ფოთი), … [Read more...]

აფხაზეთის საკათალიკოსოს დაარსება

ქალკედონის IV მსოფლიო კრების მე-17 და სხვა კანონების თანახმად, ეკლესიის იურისდიქციის საზღვარი უნდა ემთხვეოდეს სახელმწიფო-ადმინისტრაციულს, ანუ ყოველი სახელმწიფოს შიგნით შეიძლება არსებობდეს თავისუფალი ეკლესია თავისი იურისდიქციის საზღვრებით. აფხაზეთის სამეფოს - დამოუკიდებელი სახელმწიფოს დაარსებამ საფუძველი დაუდო … [Read more...]