ბიზანტიის ქართველი დედოფლის მართა-მარიამის უცნობი წარწერა სენტის ტაძარში

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე  შესავალი სენტის, არხიზ-ზელენჯუკისა და შოანას შესანიშნავი ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესიები ოდესღაც მდებარეობენ ისტორიული საქართველოს მიწაწყალზე აფხაზეთის ჩრდილო სამეზობლოში.  ლ.ლავროვის გამოკვლევის თანახმად, მართალია, ამ ტერიტორიას „კავკასიის ალანია“ ერქვა, მაგრამ თათარ-მონღოლთა … [Read more...]

„საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ისტორიის“ათტომეულის გამოცემის შესახებ

საქართველოს საპატრიარქოს რეალური ისტორიის დამდგენმა მუდმივმოქმედმა კომისიამ გამოიცა ათტომეული - „საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ისტორია“, რამდენიმე ათეული წლის წინ XX საუკუნის 70-იან წლებში საერთო-სახალხო მიღწევად ჩაითვალა  „საქართველოს ისტორიის ნარკვევების“ 8 ტომის გამოცემა, მსგავსადვე, ამჟამადაც, 2022 წლის  … [Read more...]

ზელენჯუკ-არხიზის, სენტისა და შუანას ტაძრები

ზელენჯუკ-არხიზის, სენტისა და შუანას ტაძრები ჩრდილო კავკასიაში საქართველოს ამჟამინდელ საზღვართან, დაახლოებით 25-30 კილომეტრში მდებარეობს ჩრდილო კავკასიაში უძველესი გუმბათიანი ტაძრები ზელენჯუკ- არხიზში (3 ეკლესია), სენტსა და შუანაში. ამჟამინდელი რუსული (ჩრდილოკავკასიის ადგილობრივი) სამეცნიერო წრეები მიიჩნევენ, რომ ეს … [Read more...]

“ეპისტოლეთა წიგნის” მოკლე შინაარსი

1. "ეპისტოლეთა წიგნი" იწყება ცურტავის ეპისკოპოს მოსეს ეპისტოლეთი ვრთანეს ქერდოლისადმი, რომელიც სომხეთის კათალიკოსის ადგილის მცველი იყო. მოსე აცნობებს ვრთანესს, რომ ის სიყრმისას მისულა ცურტავის საეპისკოპოსოში, რომლის მოწაფედაც ითვლებოდა. იქ ისწავლა ქართული და სომხური მწიგნობრობა, შემდეგ პიტიახშის კარის საყდრის … [Read more...]

ლიტერატურის მიმოხილვა ლაზიკის ეპარქიებში ისტორიულად მცხოვრები ტომების შესახებ

ლაზიკის ეპარქიებში ისტორიულად მცხოვრები ტომები ქსენოფონტეს მიხედვით (ძვ.წ. V-IV სს.) (თ. მიქელაძის კვლევა) კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს ეპარქიები ლაზიკაში, როგორც აღინიშნა, მოიცავდა ქალდიისა და იბერიის თემების მნიშვნელოვან ნაწილს. იბერიის თემიდან (ტაო, ბასიანი, კარინი და სხვა ოლქები) იყვნენ გამოსული ცნობილი … [Read more...]

სასწაულთმოქმედი ხატი აწყურისა

ცნობილია, რომ წმიდა ანდრია პირველწოდებულმა, ჩვენი უფლისა და მაცხოვრის მოციქულმა, საქართველოში შემოსვლისას თან შემოიყვანა ხელთუქმნელი ხატი ღვთისმშობლისა. ჩვენ წინა თავებში გარკვეული გვქონდა, რომ ანდრია მოციქულს საქართველოში პირველად უმოგზაურია 30-35 წლებში, მეფე ადერკის დროს. აწყურის ხატის შესახებ შემდეგი ცნობაა … [Read more...]

აფხაზეთის საკათალიკოსოს დაარსება

ქალკედონის IV მსოფლიო კრების მე-17 და სხვა კანონების თანახმად, ეკლესიის იურისდიქციის საზღვარი უნდა ემთხვეოდეს სახელმწიფო-ადმინისტრაციულს, ანუ ყოველი სახელმწიფოს შიგნით შეიძლება არსებობდეს თავისუფალი ეკლესია თავისი იურისდიქციის საზღვრებით. აფხაზეთის სამეფოს - დამოუკიდებელი სახელმწიფოს დაარსებამ საფუძველი დაუდო … [Read more...]

საეკლესიო-სარწმუნოებრივი ვითარება საქართველოს საკათალიკოსოს დაარსებისას

V საუკუნეში მოწვეულ იქნა ორი მსოფლიო საეკლესიო კრება. ორივე კრება, ასე თუ ისე, შეეხო ეკლესიათა ავტოკეფალიის (დამოუკიდებლობის) საკითხს. უნდა აღინიშნოს, რომ ამ კრებათა გადაწყვეტილებები კარგად უჩვენებს, თუ როგორ იცვლებოდა შეხედულება ეკლესიათა ავტოკეფალიის შესახებ ამ საუკუნეში. მაგალითად, თუ ეფესოს 431 წლის კრებამ … [Read more...]

საკანონმდებლო ძეგლების თარგმანები VIII-IX საუკუნეებში

(მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე) ივ. ჯავახიშვილის აზრით, ქართულ ენაზე საეკლესიო კანონების კრებული უკვე გრიგოლ ხანძთელის ეპოქაში არსებობდა, რასაც გვაფიქრებინებს გიორგი მერჩულის საისტორიო თხზულებაში შესული ერთი ცნობა. ჯავახეთის საეკლესიო კრებაზე გუარამ მამფალს განუცხადებია: "წმიდანო მამანო, ეპისკოპოსნო და … [Read more...]

ქართველთა ეკლესია ერევანთან

(გახსენება KavkazPlus სტატიის გამო) 1991 წლამდე, დამოუკიდებლობის აღდგენამდე, ჩრდილო სომხეთი, კერძოდ კი სომხეთის რესპუბლიკის ლორეს ოლქი შემოდიოდა საქართველოს ეკლესიის იურისდიქციაში აქ საქართველოს საპატრიარქოდან ღვთისმსახურებისათვის გამწესებული იყო პროტოიერეი (დეკანოზი) მამა გრიგოლ შუკინი.  ის  წინამძღვრობდა სოფელ … [Read more...]