მცირე კოლხეთის გეოგრაფია 

(მცირე ანუ ელინისტური ხანის კოლხეთი) ელინისტური ხანის კოლხეთი (ანუ მცირე კოლხეთი) ნაწილი იყო პონტოს იმპერიისა ანუ პონტოს სამეფოსი, ბერძნული ელინისტური სახელმწიფოსი (ძვ. 302-ახ.წ.62), რომელიც ევქსინის პონტოს ანუ შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე ჩამოყალიბდა. მისი საზღვარი აღმოსავლეთის მიმართულებით აღწევდა მდინარე ფაზისამდე, … [Read more...]

სახლ სმბატიანთა (IX ს.) დინასტია და ჰერეთის კონცეფციის მცდარი ინტერპრეტაცია ქართულ საბჭოთა ისტორიოგრაფიაში

შესავალი ქართული წერილობითი წყაროების მიხედვით კავკასიის ალბანეთს ქართულად ერქვა ჰერეთი.   ქართლის სამეფო, მისი ჩამოყალიბების დროს, ანუ ფარანავაზის ეპოქაში, ვრცელდებოდა ჰერეთამდე ანუ ალბანეთამდე, ალბანეთის კათალიკოსს ქართულ წყარო „ჰერთა კათალიკოსს“ უწოდებს (არსენ საფარელი, განყოფისათვის სომეხთა და … [Read more...]

აზონის მამის სამეფო

მკვლევარი თ. ქემერტელიძე ეთანხმება გ. მელიქიშვილსა და გ. მამულიას, რომ არიან-ქართლი სხვა ტერიტორიებთან ერთად მოიცავდა ტაოსა და სპერს (უთითებს გ. მელიქიშვილი "საქართველოს ძველი ისტორიისათვის", რუსულ ენაზე, 1959, გვ. 278; გ. მამულია, "კლასობრივი საზოგადოებისა და სახელმწიფოს ჩამოყალიბება ძველ ქართლში", 1979, გვ. 93). მისი აზრით … [Read more...]

ტაოს პოლიტიკური და ეკლესიური სტატუსი ანტიკურობიდან VIII საუკუნემდე

ეთნიკური იბერიულობა, სომხური იურისდიქცია და ეკლესიური ემანსიპაცია (გათავისუფლება) შესავალი ტაოს ისტორიული სტატუსი ერთ-ერთ ყველაზე კომპლექსურ პრობლემას წარმოადგენს კავკასიის ადრეული და შუა საუკუნეების ისტორიოგრაფიაში.  საკითხი განსაკუთრებით იძაბება მაშინ, როდესაც ერთმანეთს ემთხვევა ეთნიკური, პოლიტიკური და … [Read more...]

ივანე ჯავახიშვილი საქართველოს ეკლესიის ერთიანობის შესახებ

წმიდა წერილში ნაბრძანებია - “დიდებული მრავალია რჩეული კი ერთი”. საქართველოს უთვალავ დიდებულ ერისკაცთა შორის გამორჩეულია ივანე ჯავახიშვილი, რომელიც იმთავითვე შეიყვარა ქართველმა ერმა. ივანე ჯავახიშვილი მოღვაწეობდა ურთულეს პერიოდში, რომელსაც ამჟამად უწოდებენ “ათეიზმის ეპოქას”, რომელიც გამოირჩეოდა ნიჰილიზმით, … [Read more...]

თქმული სიდონია დედაკაცისა, ეკლესიის აღშენებისათვის

როცა მეფე და მთელი ერი ქრისტიანობას დაეწაფა მღვდლების მოსვლამდე, უთხრა მეფემ წმიდა ნინოს: „მსურს სასწრაფოდ ავაშენო ღვთის სახლი, სად ავაშენო?“ უთხრა წმიდა ნინომ: „სადაც მეფეთა გონება მტკიცეა“. უთხრა მას მეფემ: „მიყვარს მე შენი მაყვლოვანი, იქ მნებავს ჩემი გონებით, მაგრამ ასე არ ვყოფ და არ მოვერიდები სამეფო ბაღს, ამ ნაძვთა … [Read more...]

არქეოპოლისის ლოკალიზაციის პრობლემა: ნოქალაქევი თუ ჭოროხის ხეობა?

შესავალი ლაზიკის ისტორიული გეოგრაფიის ერთ-ერთ ყველაზე სადავო საკითხს წარმოადგენს არქეოპოლისის ლოკალიზაცია. ბიზანტიური წყაროების მიხედვით, განსაკუთრებით პროკოფი კესარიელის ცნობებით, არქეოპოლისი მოიხსენიება როგორც ლაზიკის „მთავარი და უდიდესი ქალაქი“, ძლიერ გამაგრებული პოლიტიკური და სამხედრო ცენტრი, რომელშიც VI … [Read more...]

ხალიბები, ლაზები, ქალდები და სხვა ქართული ტომები ბერძნულ და ლათინურ წყაროებში

ხალიბთა “ქალდუს ქვეყანა” არიან-ქართლის საფუძველი ქსენოფონის “კიროსის ანაბასისი” (ქსენოფონი, კიროსის ანაბასისი, ანტიკური კავკასია, ენციკლობედია I, 2010) ქსენოფონტემ, იგივე ქსენოფონმა (დაახლ. ძვ.წ. 430-355) თავისი ბერძენთა 10.000 კაციანი ლაშქრით 401 წელს გაიარა ქართულ ტომთა მიწა-წყალზე, მისი მიზანი იყო შავი ზღვის ნავსადგურებით … [Read more...]

საეკლესიო შეკრებები ე.წ. “ცერკოვნი ბუნტი” ავტოკეფალიის გაუქმების დროს (1819-1820)

საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ავტოკეფალია გაუქმდა 1811 წელს, იმის შემდეგ, რაც საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი ანტონ II რუსეთში გადაასახლეს, ხოლო საქართველოს ეკლესია დაუქვე მდებარეს რუსული ეკლესიის წმიდა სინოდს. თუ უფრო მეტ სიზუსტეს დავიცავთ, უნდა ითქვას, რომ საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალია საბოლოოდ გაუქმდა არა 1811, … [Read more...]

ტრაპეზუნტის სამიტროპოლიტო და იშხნის ეკლესიის წარწერა

[Read more...]