საქართველოს საპატრიარქოს დაარსების პოლიტიკური საფუძველი XI საუკუნეში

978 წელს მეფე ბაგრატ III-ის დროს აღსდგა იბერიის, ანუ „ქართლის სამეფო“. საქართველო გაერთიანდა.1 ამჯერადაც, ისევე როგორც ვახტანგ გორგასლის დროს, საქართველოს სახელმწიფოში შედის აღმოსავლეთი, დასავლეთი და სამხრეთი საქართველო.2 1010 წელს ბაგრატ III-მ თავის სამეფოს კახეთ-ჰერეთიც შემოუერთა,3 ამით რესტავრირებულ იქნა ფარნავაზ მეფის მიერ … [Read more...]

ბრძოლა „გამოხსნისა“ და „აღდგომისათვის“

XVIII საუკუნის დასაწყისში ქართველთა შორის, რომელთაც ივანე ჯავახიშვილის სიტყვით, ეროვნული განსაცდელის თავიდან ასაცილებლად მთელი თავიანთი სულიერი ძალების მოკრება შეძლეს, პოპულარული გახდა დევიზი: „აღდგომა და გამოხსნა“. „ქართველები ვახტანგ VI-ის მეთაურობით „გამოხსნაში“ გულისხმობდნენ მაჰმადიანი ქვეყნებისაგან თავის … [Read more...]

ყივჩაღთა ჩასახლება საქართველოს სამხრეთ საზღვარზე

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე გარკვევა იმისა, თუ სად ჩაასახლეს ყივჩაღები, მნიშვნელოვანი საქმეა. ჩვენი თანამედროვე ისტორიოგრაფიის თანახმად, ჩამოსახლებული 200000-ზე მეტი ყივჩაღი და არცთუ მაინცდამაინც მრავალრიცხოვანი ქართველები ურთიერთს შერევიან. ძნელია დამტკიცება, რომ ეს ნამდვილად ასე მოხდა. საერთოდ კი, ეს ჰიპოთეზა … [Read more...]

მეფე დავითი – მორჩილი ბერისა

            დავით მეფე ქვეყანას თავის კარზე მყოფი ბერების ხელით მართავდა (იგულისხმება 1. მწიგნობართუხუცესი - ჭყონდიდელი გიორგი, 2. კათალიკოს-პატრიარქი იოანე, 3. თავისი მოძღვარი იოანე, 4. არსენ იყალთოელი და სხვები). ყველა ისინი უდიდესი თანამდებობის მქონენი იყვნენ. მათ სამოხელეო სახელოზე უფრო მაღალი სახელო ქვეყანაში … [Read more...]

მეფეთ მეფე დავითის ცხოვრება

(ქართლის ცხოვრების მიხედვით) მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე თურქების გაძლიერების შემდეგ ბერძნებმა დატოვეს თავიანთი ქვეყნები, ციხეები და ქალაქები, რომლებიც აღმოსავლეთში (მცირე აზიაში) ჰქონდათ. იქ დამკვიდრებული თურქები იქცნენ ჩვენს მეზობლებად. დაიწყეს რბევა, მოოხრება, წვა, სრვა და დატყვევება ქართველი … [Read more...]

აფხაზეთი და ტაო-კლარჯეთი ქართველთა ეროვნული კონსოლიდაციის კერები

თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში მიღებული თვალსაზრისით, ქართული ეროვნების ფორმირება დასრულებულა XI საუკუნეში. განსხვავებით ძველი ქართული ისტორიოგრაფიისაგან, რომელსაც მიაჩნია, რომ ქართული ეროვნული ერთობა ფარნავაზის სახელმწიფოს შექმნის დროს უკვე არსებობდა. IX-X საუკუნეში, და საერთოდ არაბთა ბატნობის შემდეგ მკვლევართა … [Read more...]

ტაოს მიტაცება არმენიის მიერ IV-VII სს.

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე ჩამოყალიბებულია მტკიცება, რომ  ტაო და მიმდებარე ოლქები მე-8 საუკუნემდე დასახლებული იყო მხოლოდ ეთნიკური სომხებით და თითქოსდა, ქართული მოსახლეობა აქ ჩნდება მე-9 საუკუნიდან მიგრაციის შედეგად, არაბობის დროს. ამასთანავე, გავრცელებული აზრით, ტაოში მასობრივად ჩასახლებულმა ქართლიდან … [Read more...]

ქართველთა სამონასტრო ცხოვრების სათავეებთან (IV-V საუკუნეები) წმიდა ნინო და პეტრე იბერი

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე IV-V საუკუნეები განსაკუთრებული მნიშვნელობის ხანაა ზოგადქართული კულტურის ისტორიისათვის. ამ დროს ჩამოყალიბდა ქართული საეკლესიო-ლიტურგიკული და სალიტერატურო ენა. ითარგმნა წმიდა წერილი. IV-V საუკუნეები არის ქართული კულტურის ოქროს ხანა, საფუძველი, რომელზე დაყრდნობითაც ქართულმა ცივილიზაციამ … [Read more...]

ქრისტიანობა ანდრია მოციქულიდან წმიდა ნინომდე

დაბეჭდილია გაზეთში “მადლი”, 1991. 27. IX. ქრისტიანობა საქართველოში გაავრცელეს თვით წმიდა მოციქულებმა თანახმად ქართული ეკლესიის წმიდა მამებისა; ამასთანავე ჩვენ ვიცით, რომ ქართველთა განმანათლებელია ღირსი დედა ნინო. შეიძლება დაისვას კითხვა: თუ ქართველი ხალხი მოაქციეს (გააქრისტიანეს) წმიდა მოციქულებმა, რაღა საჭირო იყო წმიდა … [Read more...]

მოვსეს კალანკატუაცის მიერ აღწერილი VII საუკუნის ამბები

მოვსეს კალანკატუაცის „ალვანთა ქვეყნის ისტორია“ (ძველი სომხურიდან თარგმნილი ლ. დავლიანიძე-ტატიშვილის მიერ) გამოიცა 1985 წელს. გადმოვცემთ ამ წიგნის VII საუკუნის ზოგიერთ ამბავს, დაკავშირებულს ქართული ეკლესიის ისტორიასთან.   თავი XI. ჰერაკლე ხაზარებს იხმობს სპარსეთზე სალაშქროდ   ჰერაკლეს ბრძანებით ხაზარების ძლიერი … [Read more...]