„ქართლის“ ისტორიული გეოგრაფია VIII საუკუნისათვის

ქართლის წყაროთა თანახმად, V საუკუნესა და წინა საუკუნეებში სიტყვა „ქართლის“ ქვეშ იგულისხმებოდა მთელი საქართველო. აღმოსავლეთ საქართველოს უკიდურესი აღმოსავლეთი პროვინციებიც - კახეთი და ჰერეთი - ქართლის ნაწილი იყო. V საუკუნის ავტორს ასე აქვს გადმოცემული: „ვითარცა მოიწია იგი საზღვართა ქართლისათა ქვეყანასა მას … [Read more...]

ქართული ეკლესიის საპატრიარქო ეკლესიად გამოცხადება VII საუკუნეში

ქართულ ეკლესიას საპატრიარქო ეკლესიად წოდების ღირსება მიუღია VII საუკუნეში. ამ საუკუნის მეორე ნახევარში ჯერ ანტიოქიის საპატრიარქოს უღიარებია ეს, განუსაზღვრავს მისი იურისდიქციის საზღვრები, ხოლო შემდეგ VI მსოფლიო საეკლესიო კრებას დაუდასტურებია. მასაც ასევე განუსაზღვრავს ქართული ეკლესიის იურისდიქციის საზღვრები. … [Read more...]

აფხაზეთის საკათალიკოსო(განახლებული რედაქცია)

საბჭოთა ეპოქის ისტორიოგრაფიაში გაბატონდა თვალსაზრისი, რომლის მიხედვით დასავლეთ საქართველოში საეკლესიო იურისდიქციას ახორციელებდა კონსტანტინოპოლის საპატრიარქო ვიდრე მე-10 საუკუნემდე. თითქოსდა, შემდგომ ის შემოიერთა პროზელიტურმასაქართველოს ეკლესიამ და მან იქ გააუქმა ბერძნული საეპისკოპოსოები ფაზისისა (ფოთი), … [Read more...]

სასწაულთმოქმედი ხატი აწყურისა

ცნობილია, რომ წმიდა ანდრია პირველწოდებულმა, ჩვენი უფლისა და მაცხოვრის მოციქულმა, საქართველოში შემოსვლისას თან შემოიყვანა ხელთუქმნელი ხატი ღვთისმშობლისა. ჩვენ წინა თავებში გარკვეული გვქონდა, რომ ანდრია მოციქულს საქართველოში პირველად უმოგზაურია 30-35 წლებში, მეფე ადერკის დროს. აწყურის ხატის შესახებ შემდეგი ცნობაა … [Read more...]

აფხაზეთის საკათალიკოსოს დაარსება

ქალკედონის IV მსოფლიო კრების მე-17 და სხვა კანონების თანახმად, ეკლესიის იურისდიქციის საზღვარი უნდა ემთხვეოდეს სახელმწიფო-ადმინისტრაციულს, ანუ ყოველი სახელმწიფოს შიგნით შეიძლება არსებობდეს თავისუფალი ეკლესია თავისი იურისდიქციის საზღვრებით. აფხაზეთის სამეფოს - დამოუკიდებელი სახელმწიფოს დაარსებამ საფუძველი დაუდო … [Read more...]

საეკლესიო-სარწმუნოებრივი ვითარება საქართველოს საკათალიკოსოს დაარსებისას

V საუკუნეში მოწვეულ იქნა ორი მსოფლიო საეკლესიო კრება. ორივე კრება, ასე თუ ისე, შეეხო ეკლესიათა ავტოკეფალიის (დამოუკიდებლობის) საკითხს. უნდა აღინიშნოს, რომ ამ კრებათა გადაწყვეტილებები კარგად უჩვენებს, თუ როგორ იცვლებოდა შეხედულება ეკლესიათა ავტოკეფალიის შესახებ ამ საუკუნეში. მაგალითად, თუ ეფესოს 431 წლის კრებამ … [Read more...]

მეფე გიორგი ბრწყინვალე

ბატონიშვილი ვახუშტი წერს: „დაჯდა მეფედ გიორგი, ძე დიმიტრი მეფისა თავდადებულისა, და დაიწყო მთიებმან აღმობრწყინვებად. ხოლო მე ენასა ვერ ძალ - მიცს საკვირველებათა და საშინელებათა თქმად, თუ რაოდენ შუენიერად და გონიერად განაგებდა...“. გიორგი ბრწყინვალემ (1314-1346), სრულიად საქართველოს მეფემ, დასავლეთი, სამხრეთი (მესხეთი) და … [Read more...]

სომხური ეკლესიის ისტორია, მონოთელიტობა და ხატმებრძოლობა მასთან კავშირში

ა. კარტაშევის მიხედვით ა. კარტაშევის წიგნში „მსოფლიო კრებები“ (პარიზი, 1963, რუს. ენაზე) გადმოცემულია მიზეზები, რომლის გამოც სომხური ეკლესია ჩამოსცილდა მსოფლიო საყოველთაო (კათოლიკე) ეკლესიას. ამ ავტორის აზრით, სომხური ეკლესია მსოფლიო ეკლესიას განშორდა არა სარწმუნოებრვი, არამედ ეროვნული მოტივის გამო: რომ ბერძენთა … [Read more...]

ქართული ეკლესიის თავდადებული ღვაწლი პირველი მაჰმადიანური შემოტევის წინააღმდეგ

საქართველოს, როგორც მთლიან ეთნოკულტურულ ერთეულს, მაჰმადიანობამ შემოუტია ორჯერ. პირველი შემოტევა დაიწყო VII საუკუნეში, მაჰმადიანური სარწმუნოების წარმოშობისთანავე და გაგრძელდა თითქმის XII საუკუნემდე, ხოლო მეორედ - მაჰმადიანობამ საქართველოს შემოუტია XV-XVIII საუკუნეებში. ამ ორ შემოტევათა შუა, XI-XIV საუკუნეებში, ქართველმა … [Read more...]

მირონის კურთხევის შესახებ

თანამედროვე ქართულ მეცნიერებაში დამკვიდრდა აზრი, რომ ქართულმა ეკლესიამ მირონის კურთხევის უფლება მიიღო IX საუკუნეში. მართლაც, გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში წერია, რომ მირონის კურთხევის ნება იერუსალიმის პატრიარქს გამოსთხოვა ეფრემმა. ძველ ქართულ მწერლობაში დამკვიდრებული აზრით, მირონის კურთხევის ნება ქართულმა … [Read more...]