სული თავდადებისა

ჩინგიზ ხანის მეთაურობით მონღოლთა გაერთიანებულმა სახელმწიფომ XIII საუკუნის დამდეგიდან დაიმორჩილა მსოფლიოს მნიშვნელოვანი ნაწილი აზიასა და ევროპაში: ჩრდილო ჩინეთი, კორეა, ცენტრალური და შუა აზია, ირანი, ავღანეთი და სხვა ქვეყნები. როგორც ჩვენი მემატიანე წერს, მონღოლები ლაშქრობდნენ - „დიდსა საყივჩაყეთსა ზედა, ოვსეთს, … [Read more...]

ენობრივი განსხვავება ძველ და ახალ აფხაზთა შორის

თავის ნაშრომის დასაწყისშივე დ.დბარი წუხს იმის გამო, რომ  თითქოსდა ბიჭვინთური საბუთეები აფხაზურენოვანი იყო, რომელიც ქართველმა მომხდურებმა განადგურეს მე-17 სუაკუნეში.  საბედნიეროდ, ბიჭვინთური საბუთების  მნიშვნელოვანი ნაწილი დღემდეა შემონახული და დაცული სხვადასხვა  საცავებში და მრავალია გამოცემული, ესნია, როგორც … [Read more...]

არმენიის მიერ დაპყრობილი მესხეთის ნაწილი (ტაო და სპერი) სტრაბონის დროს

ჰეკატოს მილეტელის ნაშრომების გადარჩენილი ფრაგმენტებიდან  მოღწეული 188-ე ფრაგმენტი გადმოგვცემს  ძველი წელთაღრიცხვის მე-5  საუკუნის ფაქტს, რომ იმჟამად მესხები (მოსხები)  და კოლხები ერთი ეთნოსი იყო. ჩვენ შეიძლება მას ვუწოდოთ ზანურ-ქართული ჯერ კიდევ დაუყოფელი ჯგუფი, ნაწილი ჯერ კიდევ ნაკლებად დიფერენცირებული … [Read more...]

საერისთავოები ვახუშტის მიხედით – კლარჯეთი,ოძრხე, წუნდა)

[Read more...]

ივანე ჯავახიშვილი საქართველოს ეკლესიის ერთიანობის შესახებ

წმიდა წერილში ნაბრძანებია - “დიდებული მრავალია რჩეული კი ერთი”. საქართველოს უთვალავ დიდებულ ერისკაცთა შორის გამორჩეულია ივანე ჯავახიშვილი, რომელიც იმთავითვე შეიყვარა ქართველმა ერმა. ივანე ჯავახიშვილი მოღვაწეობდა ურთულეს პერიოდში, რომელსაც ამჟამად უწოდებენ “ათეიზმის ეპოქას”, რომელიც გამოირჩეოდა ნიჰილიზმით, … [Read more...]

თქმული სიდონია დედაკაცისა, ეკლესიის აღშენებისათვის

როცა მეფე და მთელი ერი ქრისტიანობას დაეწაფა მღვდლების მოსვლამდე, უთხრა მეფემ წმიდა ნინოს: „მსურს სასწრაფოდ ავაშენო ღვთის სახლი, სად ავაშენო?“ უთხრა წმიდა ნინომ: „სადაც მეფეთა გონება მტკიცეა“. უთხრა მას მეფემ: „მიყვარს მე შენი მაყვლოვანი, იქ მნებავს ჩემი გონებით, მაგრამ ასე არ ვყოფ და არ მოვერიდები სამეფო ბაღს, ამ ნაძვთა … [Read more...]

„სომხურენოვანი“ ქართველები და ალბანელები

ვინაიდან ჩვენში ტერმინი „სომხურენოვანი ქართველი“ დამამცირებლად აღიქმება, ამიტომაც თავდაპირველად შევეხოთ სომხურენოვანი ალაბანელების ისტორიას,  ალბანელები კავკასიის უდიდესი ხალხი იყო ქართველებთან და სომხებთან ერთად. ალბანელებს ჰქონდათ საკუთარი ენა, დამწერლობა, მდიდარი ალბანური ლიტერატურა, საკუთარი … [Read more...]

არქეოპოლისის ლოკალიზაციის პრობლემა: ნოქალაქევი თუ ჭოროხის ხეობა?

შესავალი ლაზიკის ისტორიული გეოგრაფიის ერთ-ერთ ყველაზე სადავო საკითხს წარმოადგენს არქეოპოლისის ლოკალიზაცია. ბიზანტიური წყაროების მიხედვით, განსაკუთრებით პროკოფი კესარიელის ცნობებით, არქეოპოლისი მოიხსენიება როგორც ლაზიკის „მთავარი და უდიდესი ქალაქი“, ძლიერ გამაგრებული პოლიტიკური და სამხედრო ცენტრი, რომელშიც VI … [Read more...]

ხალიბები, ლაზები, ქალდები და სხვა ქართული ტომები ბერძნულ და ლათინურ წყაროებში

ხალიბთა “ქალდუს ქვეყანა” არიან-ქართლის საფუძველი ქსენოფონის “კიროსის ანაბასისი” (ქსენოფონი, კიროსის ანაბასისი, ანტიკური კავკასია, ენციკლობედია I, 2010) ქსენოფონტემ, იგივე ქსენოფონმა (დაახლ. ძვ.წ. 430-355) თავისი ბერძენთა 10.000 კაციანი ლაშქრით 401 წელს გაიარა ქართულ ტომთა მიწა-წყალზე, მისი მიზანი იყო შავი ზღვის ნავსადგურებით … [Read more...]

აბო თბილელის „ქართველობისა“ და „ქართველთა სისხლით მონათესაობის ეთნიკური მომენტის“ შესახებ

„გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ გადამწერის მიერ, ერთი ქარაგმის არასწორად გახსნამ XX საუკუნის ზოგიერთ დიდ ისტორიკოსს საფუძველი მისცა ისე გაეგო მერჩულის ცნობა, თითქოსდა ქართლის საკათალიკოსოს IX საუკუნემდე მირონის კურთხევის უფლება არ ჰქონდა და დასავლეთ საქართველოს პირველად IX-X საუკუნეში ეწოდა ქართლი, აქ ქართულ ენაზე … [Read more...]