აზონის მამის სამეფო

მკვლევარი თ. ქემერტელიძე ეთანხმება გ. მელიქიშვილსა და გ. მამულიას, რომ არიან-ქართლი სხვა ტერიტორიებთან ერთად მოიცავდა ტაოსა და სპერს (უთითებს გ. მელიქიშვილი "საქართველოს ძველი ისტორიისათვის", რუსულ ენაზე, 1959, გვ. 278; გ. მამულია, "კლასობრივი საზოგადოებისა და სახელმწიფოს ჩამოყალიბება ძველ ქართლში", 1979, გვ. 93). მისი აზრით … [Read more...]

ტაოს პოლიტიკური და ეკლესიური სტატუსი ანტიკურობიდან VIII საუკუნემდე

ეთნიკური იბერიულობა, სომხური იურისდიქცია და ეკლესიური ემანსიპაცია (გათავისუფლება) შესავალი ტაოს ისტორიული სტატუსი ერთ-ერთ ყველაზე კომპლექსურ პრობლემას წარმოადგენს კავკასიის ადრეული და შუა საუკუნეების ისტორიოგრაფიაში.  საკითხი განსაკუთრებით იძაბება მაშინ, როდესაც ერთმანეთს ემთხვევა ეთნიკური, პოლიტიკური და … [Read more...]

სული თავდადებისა

ჩინგიზ ხანის მეთაურობით მონღოლთა გაერთიანებულმა სახელმწიფომ XIII საუკუნის დამდეგიდან დაიმორჩილა მსოფლიოს მნიშვნელოვანი ნაწილი აზიასა და ევროპაში: ჩრდილო ჩინეთი, კორეა, ცენტრალური და შუა აზია, ირანი, ავღანეთი და სხვა ქვეყნები. როგორც ჩვენი მემატიანე წერს, მონღოლები ლაშქრობდნენ - „დიდსა საყივჩაყეთსა ზედა, ოვსეთს, … [Read more...]

ენობრივი განსხვავება ძველ და ახალ აფხაზთა შორის

თავის ნაშრომის დასაწყისშივე დ.დბარი წუხს იმის გამო, რომ  თითქოსდა ბიჭვინთური საბუთეები აფხაზურენოვანი იყო, რომელიც ქართველმა მომხდურებმა განადგურეს მე-17 სუაკუნეში.  საბედნიეროდ, ბიჭვინთური საბუთების  მნიშვნელოვანი ნაწილი დღემდეა შემონახული და დაცული სხვადასხვა  საცავებში და მრავალია გამოცემული, ესნია, როგორც … [Read more...]

საზღვრების ცვლილება IV-VI საუკუნეებში

[Read more...]

არმენიის მიერ დაპყრობილი მესხეთის ნაწილი (ტაო და სპერი) სტრაბონის დროს

ჰეკატოს მილეტელის ნაშრომების გადარჩენილი ფრაგმენტებიდან  მოღწეული 188-ე ფრაგმენტი გადმოგვცემს  ძველი წელთაღრიცხვის მე-5  საუკუნის ფაქტს, რომ იმჟამად მესხები (მოსხები)  და კოლხები ერთი ეთნოსი იყო. ჩვენ შეიძლება მას ვუწოდოთ ზანურ-ქართული ჯერ კიდევ დაუყოფელი ჯგუფი, ნაწილი ჯერ კიდევ ნაკლებად დიფერენცირებული … [Read more...]

საერისთავოები ვახუშტის მიხედით – კლარჯეთი,ოძრხე, წუნდა)

[Read more...]

ივანე ჯავახიშვილი საქართველოს ეკლესიის ერთიანობის შესახებ

წმიდა წერილში ნაბრძანებია - “დიდებული მრავალია რჩეული კი ერთი”. საქართველოს უთვალავ დიდებულ ერისკაცთა შორის გამორჩეულია ივანე ჯავახიშვილი, რომელიც იმთავითვე შეიყვარა ქართველმა ერმა. ივანე ჯავახიშვილი მოღვაწეობდა ურთულეს პერიოდში, რომელსაც ამჟამად უწოდებენ “ათეიზმის ეპოქას”, რომელიც გამოირჩეოდა ნიჰილიზმით, … [Read more...]

„სომხურენოვანი“ ქართველები და ალბანელები

ვინაიდან ჩვენში ტერმინი „სომხურენოვანი ქართველი“ დამამცირებლად აღიქმება, ამიტომაც თავდაპირველად შევეხოთ სომხურენოვანი ალაბანელების ისტორიას,  ალბანელები კავკასიის უდიდესი ხალხი იყო ქართველებთან და სომხებთან ერთად. ალბანელებს ჰქონდათ საკუთარი ენა, დამწერლობა, მდიდარი ალბანური ლიტერატურა, საკუთარი … [Read more...]

არქეოპოლისის ლოკალიზაციის პრობლემა: ნოქალაქევი თუ ჭოროხის ხეობა?

შესავალი ლაზიკის ისტორიული გეოგრაფიის ერთ-ერთ ყველაზე სადავო საკითხს წარმოადგენს არქეოპოლისის ლოკალიზაცია. ბიზანტიური წყაროების მიხედვით, განსაკუთრებით პროკოფი კესარიელის ცნობებით, არქეოპოლისი მოიხსენიება როგორც ლაზიკის „მთავარი და უდიდესი ქალაქი“, ძლიერ გამაგრებული პოლიტიკური და სამხედრო ცენტრი, რომელშიც VI … [Read more...]