სვანეთის “საეკლესიო კრებები” (XIII-XVIII სს.)

ჩვენამდე მოღწეულია საეკლესიო სამართლის ისტორიისათვის მნიშვნელოვანი ძეგლი, რომელსაც "მატიანე სუანეთისა კრებისაი" ეწოდება. მათ პირობითად ზოგიერთი სპეციალისტი ჰყოფს "სვანეთის საეკლესიო კრებათა პირველ მატიანედ" და "მეორე მატიანედ". "საეკლესიო კრებები" ამ ძეგლებს მხოლოდ პირობითად ეწოდება, ფაქტობრივად, მასში … [Read more...]

მოციქულთა გზა

დაბეჭდილია გაზეთში “ერი”, 21. VIII. 1991 წელი “საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდგომ საქართველოს რესპუბლიკის ყოველი მოქალაქე მოვალეა თავის ქვეყნის წარსული იცოდეს” - წერდა დიდი ივანე ჯავახიშვილი 1919 წელს (იხ. “დამოკიდებულება რუსეთსა და საქართველოს შორის”, გვ. 1). ჩვენი ქვეყნის წარსულს ვერ გავიაზრებთ ქართული ეკლესიის … [Read more...]

სომეხთა და ქართველთა მეფე

870-880 წლებისათვის "სომხეთშიაც მოიკრიბეს ძალა ადგილობრივმა ერისთავებმა. სხვებზე უფრო ძლიერი იყო ერისთავთ-ერისთავი აშოტ ბაგრატუნი... მას "სომეხთა და ქართველთა ერისთავთ-ერისთავის" სახელი მიუღია" (ივ. ჯავახიშვილი, თხზულებანი, ტომი II, 1983, გვ. 102). ივ. ჯავახიშვილის ვარაუდით აშოტ "სომეხთა და ქართველთა ერისთავთ-ერისთავის" სახელი ალბათ … [Read more...]

მამათმთავარ-პატრიარქი დავით კურაპალატის კარზე (X ს.)

ასოღიკის ცნობით ს კარზე იყო პიროვნება პატრიარქის წოდებით, მაგალითად 1001 წელს, როდესაც დავითის გარდაცვალების შემდეგ ბასილი II მივიდა ქართველთა ქვეყანაში, ერთ-ერთი შიდა შებრძოლების დროს დაიხოცნენ ტაოს დიდებულები, მათ შორის იყვნენ: “დიდი მთავართმთავარი პატრიარხი, ოჩოპენტრეს ორი შვილი გაბრიელი და იოანე, აბულხაბრის … [Read more...]

ორად გაყოფილი იბერია მეფე ადერკისა და სტრაბონის ეპოქაში

[Read more...]

არიან-ქართლის წინაისტორია (აია-კოლხიდა და არიან-ქართლი)

"ჰაიასა" - "აიას ქვეყანა" (შემდგომი კოლხიდა) “ჰაიასა”, “ჰაიასა-აცცი” (აზზი) - იყო სახელმწიფო, რომელიც მოიხსენიება ხეთურ ლურსმნულ ტექსტებში ძ.ვ.წ XVI-XIII საუკუნეებში. ხეთოლოგთა უმეტესობა ჰაიასას ათავსებს შავიზღვისპირზე ჭოროხისა და ევფრატის სათავეებთან. ჰაიასის ქვეყნის არსებობა მსოფლიო სამეცნიერო საზოგადოებისათვის ცნობილი … [Read more...]

წმიდა ნინო – არმენიის ქართველების ეროვნული დროშა (IX-X სს.)

IX-X სს-ში, სომხური ეკლესიისაგან თავის დახსნის ეპოქაში, `ზემო ქვეყნებიდან~ და ტაო-კლარჯეთიდან გამოსული წმიდა მამები ძალზე ხშირად ხაზგასმით აღნიშნავდნენ წმიდა ნინოს ღვაწლს და მის მიმართ თავიანთ მადლიერებას. XX ს-ში ქართულ მეცნიერებაში ის აზრიც კი წარმოიშვა, რომ თითქოსდა `ნინოს კულტი ქართველთა შორის ჩამოყალიბდა IX-X სს-დან~ … [Read more...]

წმიდა ნინოს ტროპარი

დაბეჭდილია “საღვთისმეტყველო კრებული”-ში 1, 1984 წელი ქართული მხატვრული სიტყვის ნამდვილი მარგალიტებია წმიდათა ტროპარები. ტროპართა ყოველი სიტყვა დამუხტულია პოეზიითა და სულიერებით, ყოველი სიტყვა და ფრაზა ძალზე ტევადია და გაოცებას იწვევს მაღალმხატვრული ოსტატობით. ერთ-ერთი ასეთი არის წმიდა ნინოს ტროპარი: “სიტყვისა … [Read more...]

შიომღვიმის საეკლესიო კრება (XIII ს-ის 40-იანი წლები)

XIII ს-ის 40-იან წლებში შემდგარა საეკლესიო კრება, რომელსაც განუხილავს შიომღვიმის საკითხი, ამიტომაც შეიძლება პირობითად ამ კრებას "შიომღვიმისა" ვუწოდოთ. მთავარეპისკოპოსი საბა მოიხსენიებს ამ კრებას და ამტკიცებს კრების განჩინებას, იგი წერს: "ვითა წმიდასა კრებასა და წმიდასა მამამთავარსა ჩუენსა არსენის ქრისტეს მიერ ქართლისა … [Read more...]

ალაზონები და გეორგები ჩრდილო და სამხრეთ კავკასიაში სტრაბონისა და პლინიუსის ცნობებით

სტრაბონის ცნობი ალაზონების ტომი ცხოვრობდა შავი ზღვის როგორც სამხრეთ, ისე ჩრდილო სანაპიროზე. ალაზონების ტომის ერთერთი საცხოვრისი მდებარეობდა შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე - სინოპსა და ტრაპეზუნტს შორის. სტრაბონი ალაზონებს ხალიბების (ქალდების-ხალდების) ტომის წინაპრებად მიიჩნევდა. ხალდები ანუ ქალდეველები, შემდგომ … [Read more...]