ეგრისი, არგვეთი  და ლაზიკა:

(ტერმინოლოგიური, გეოგრაფიული და პოლიტიკური დიფერენციაცია ანტიკური წყაროების მიხედვით) შესავალი დასავლეთ საქართველოს ადრეული პოლიტიკური გეოგრაფიის ერთ-ერთ ყველაზე სადავო საკითხს წარმოადგენს ტერმინთა „ეგრისისა და არგვეთის (მარგვეთის) საერისთავოებისა“ და „ლაზთა სამეფოს“ ურთიერთმიმართება.  თანამედროვე … [Read more...]

ჰეკატოს მილეტელის ფრაგმენტი 188 – კოლხებისა და მოსხების ენობრივი ერთობის შესახებ

1. შესავალი ჰეკატოს მილეტელი (ძვ. წ. 550–490) მიიჩნევა მსოფლიოს ერთ-ერთ პირველ ისტორიოგრაფად და გეოგრაფოსად. მისი მოღვაწეობა ემთხვევა ძველი ბერძნული ისტორიოგრაფიის ადრეულ ეტაპს, როდესაც მწერლები ცდილობდნენ ასახონ როგორც საკუთარი, ისე უცხო ხალხებისა და ეთნოსების ცხოვრებისა და ტერიტორიების დინამიკა.  ჰეკატოსის მიერ … [Read more...]

ქართველი მონოფიზიტები და სომხური ეკლესიის წევრი ქართველი ქალკედონიტები

სომხური ეკლესია დაარსებისთანავე აღმოსავლეთის ერთ-ერთ უძლიერეს ეკლესიად იქცა. ის განსაკუთრებით გაძლიერდა V-VI საუკუნეებში, როცა მან ეროვნული ანბანის შექმნით მიიღო სულიერი დამოუკიდებლობა და ძალა. ამ დროს ის უპირისპირდება ბერძნულ-რომაულ (ანუ რომ-საბერძნეთის იმპერიის) ეკლესიას და აცხადებს პრეტენზიას, რომ ის მთელ … [Read more...]

აია-კოლხიდა და პელასგურ-კავკასიური იდენტობა

  XX ს-ის დასაწყისში ლინგვისტმა ბერჯიხ გროზნიმ გაშიფრა ხეთური ლურსმული დამწერლობა და წაიკითხა ხეთების დედაქალაქის მდიდარი სამეფო არქივი. ამ დოკუმენტებში ჩანდა, რომ ხეთების მეზობლად არსებობდა სახელმწიფო ჰაიასა, ზოგიერთი მკვლევარის აზრით ჰაიასას ადგილმდებარეობა ურარტუსას ემთხვეოდა. ის არზრუმის პლატოზეც … [Read more...]

მეფე ფარნავაზი და პირველი ერთიანი ქართული სახელმწიფო

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე საქართველოს პირველი ერთიანი სახელმწიფოს დამაარსებლის, ანბანის გამავრცელებლის, ქართული მწიგნობრობის ფუძემდებლის, მეფე ფარნავაზის ცხოვრება აღწერილია ქართველთა უმთავრეს საისტორიო, ეროვნული სიწმინდის ხარისხამდე ამაღლებულ წიგნში, რომელსაც “ქართლის ცხოვრება“ ეწოდება. მიჩნეულია, რომ … [Read more...]

საქართველოს ეკლესიის სამწყსო და იურისდიქციის საზღვრები

კოლხური ცივილიზაციის მემკვიდრე იბერია ძველთაგანვე სახელოვან ქვეყნად მიიჩნეოდა საკუთარი დამწერლობით, ლიტერატურით, კულტურით - სამწყსო საქართველოს ეკლესიისა. ქართული ეკლესიის ისტორიის კვლევისათვის აუცილებელია განისაზღვროს მისი სამწყსოს რაობა.  ქრისტიანობის დაფუძნების ჟამს, ანუ თითქმის 20 საუკუნის წინ, რა სახისა … [Read more...]

წმ. ნიკოლოზ მისტიკოსი(895 – 925)

კონსტანტინოპოლის პატრიარქის ნიკოლოზ მისტიკოსის წერილები აფხაზთა მეფეებს ქართველი საეკლესიო მამები საქართველოს ეკლესიას მიიჩნევდნენ მოციქუ ლთა სწავლების ერთგულ მცველად, რომელმაც ათასწლეულთა მანძილზე მტკიცედ დაიცვა წმიდა მართამლადიდებელი სარწმუნოება და საეკლესიო კანონები. ამის მიუხედავად, ზოგიერთი … [Read more...]

მეგრულ-ლაზური დიალექტი სალიტერატურო ზოგადქართული ენის სათავეებთან

არქეოლოგ ვირჯილიო კორბოს მიერ მდ. იორდანის ნაპირზე, ბეთლემის ჩრდილოეთით 1952 წელს აღმოჩენილი მონასტერი წყაროებში იწოდება ,,ლაზთა მონასტრად” (ე. მამისთვალიშვილი, ქართველები და ბიბლიური სამყარო, გვ. 85). ეს მონასტერი V საუკუნის 40-იან წლებში აუგია პეტრე იბერის მოძღვარს იოანე ლაზს. VI საუკუნეში, პროკოფი კესარიელის ცნობით, … [Read more...]

ხსნა მეფე მირიანისა

(ნებროთის წიგნი ხსნის შესახებ და ქართველთა „წინარე- ქრისტიანული“ მოლოდინი მესიისა) ტერმინი „ხსნა“ ხშირად გამოიყენება მე-4 და მე-5 საუკუნეების აღმწერელ ქართულ თხზულებებში ხსნა - ჩვენი უფლისა დამაცხოვრის იესო ქრისტეს - ძე ღვთისას - წყალობაა ადამიანის ცოდვებისაგან გამოსასყიდად, ხრწნისა და სიკვდილისაგან … [Read more...]

ჭყონდიდელი და ათაბაგი

ჭყონდიდელი საქართველოს მეფის „მამად“ იყო აღიარებული. ეს თავისთავად მიუთითებს სახელმწიფოს საქმეებში ამ მღვდელმთავრის მონაწილეობის შესახებ. ასე იყო თამარის მეფობის დასაწყისშიც. ამ დროის მემატიანე - ჭყონდიდელს მეფის მამას უწოდებს, მაგრამ მდგომარეობა შეიცვალა, სამეფო კარზე მოხდა დიდი გადაადგილებანი და თამარის … [Read more...]