აბო თბილელის „ქართველობისა“ და „ქართველთა სისხლით მონათესაობის ეთნიკური მომენტის“ შესახებ

„გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ გადამწერის მიერ, ერთი ქარაგმის არასწორად გახსნამ XX საუკუნის ზოგიერთ დიდ ისტორიკოსს საფუძველი მისცა ისე გაეგო მერჩულის ცნობა, თითქოსდა ქართლის საკათალიკოსოს IX საუკუნემდე მირონის კურთხევის უფლება არ ჰქონდა და დასავლეთ საქართველოს პირველად IX-X საუკუნეში ეწოდა ქართლი, აქ ქართულ ენაზე … [Read more...]

საქართველოს საპატრიარქოს სტრუქტურა და იურისდიქციის საზღვრები

საქართველოს საპატრიარქოში შედიოდა რამდენიმე საკათალიკოსო. „საქართველოს პატრიარქის იურისდიქციაში შედიოდა მართლმადიდებელი სომხური ეპარქიები, „სომხეთის მიტროპოლიტის“ მეთაურობით, „აფხაზეთის“ (დასავლეთ საქართველოს) ანუ „ბიჭვინტის კათალიკოსი“, რომელიც თავის მხრივ დასავლეთ საქართველოს ცალკეულ საეპისკოპოსოებს … [Read more...]

“იბერიელი” იოანე ბაგარანელის დელეგაცია ანტოქიაში და მისი ტაძარი ავანში

არისტაკეს ლასტივერტეცის ცნობით ივერია მდებარეობდა არა ანისის ჩრდილოეთით, არამედ მის დასავლეთით, რადგანაც, როგორც აღინიშნა, მისი პერიოდის სომხურ საისტორიო გეოგრაფიაში “ივერია” ძირითადად ერქვა ტაოსა და ბასიანს. VI ს-ში “ივერთა მთავარი” ტაოს მფლობელს ერქვა. რაც შეეხება შიდა ქართლისა და ანისის ჩრდილოეთის რეგიონს, VII-X … [Read more...]

ტერმინ „ნათესავით ქართველის“ შესახებ

ცნებების „ნათესავით ქართველისა“ (ე.ი. ეროვნებით ქართველის, გვარტომობით ქართველის) და „ქართველის“ გაგებისათვის მოვიშველიოთ ძველი ქართველი მოღვაწეების, მწერლებისა და ისტორიკოსების განსაზღვრებანი. განსაკუთრებით საინტერესოა, რომ „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით ქართველი და „ნათესავით ქართველი“ ეწოდება საქართველოს … [Read more...]

შესავალი საქართველოს საეკლესიო კანონების კრებულში (ნაწილი IV)

(მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე) კ. კეკელიძე საგანგებოდ შეეხო საეკლესიო კანონიკას თავის წიგნში "ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორია". კ. კეკელიძის აზრით, X ს-ის ბოლომდე ქართული საეკლესიოიურიდიული მწერლობა, ამ სიტყვის ნამდვილი მნიშვნელობით, არ არსებობდა, მაგრამ საეკლესიო კანონიკის ცნობილი მკვლევარის, ვლ. ბენეშევიჩის აზრით, … [Read more...]

საკანონმდებლო ძეგლების თარგმანები X-XI საუკუნეებში

(მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე) წმიდა ექვთიმე მთაწმიდელმა X ს-ის ბოლოს თარგმნა იოანე სქოლასტიკოსის სამართლებრივი კრებული და VI მსოფლიო კრების დადგენილებები. ამით, კ. კეკელიძის აზრით, დაიწყო ქართული საეკლესიო-იურიდიული მწერლობა. თუმცა, ქართული დიდი სჯულისკანონის მკვლევარი პროფ. ვლ. ბენეშევიჩი ფიქრობდა, რომ X ს-მდე ქართულ … [Read more...]

V-VI სს. პირველი ქართველი მთარგმნელები – დავითი, სტეფანე, ანტონი, აბაი(იგივე საბა) და იოსია.

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე წყაროთა ანალიზიდან ჩანს, რომ IV-V საუკუნეებში, ჩვენში არსებობდა პირობები მონასტრების დაარსებისა, ასურელი მამების ჩვენში შემოსვლამდე. ამას მიუთითებს კიდეც ვახტანგ გორგასალის მემატიანე. ვახტანგ მეფემ V საუკუნის II ნახევარში, თავის ერისთავს, არტავაზს, "უბრძანა, რათა გამონახოს ხევსა მას შინა … [Read more...]

დიდი მთარგმნელები

გიორგი მთაწმიდელის მეშვეობით ქართულმა სახელმწიფომ და ეკლესიამ შესძლეს ანტიოქიისა და სხვა ბერძნულ საპატრიარქოებში ქართული ეკლესიის ავტორიტეტის ამაღლება. დაამტკიცეს ბერძნულ წყაროთა ჩვენებების საფუძველზე ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიის არსებობა, აქედან გამომდინარეობდა ქართული ეკლესიის ფაქტობრივად არსებული … [Read more...]

ეროვნება და სარწმუნოება

XV საუკუნის მიწურულსა და XVI საუკუნის დასაწყისში ქართული ეკლესიის წიაღში წარმოიშვა სეპარატიზმი. საბედნიეროდ, ეს არ იყო სარწმუნოებრივი განხეთქილება. ერესი და სექტანტობა უცხო იყო ქართველი ქრისტიანებისათვის. სეპარატიზმი იმით გამოიხატებოდა, რომ ადმინისტრაციულად საქართველოს ეკლესიის სამოციქულო ტახტისაგან (საყდრისაგან) … [Read more...]

დიდი კათალიკოსის ეპოქა

საქართველოს მაჰმადიანური სახელმწიფოთაგან "გამოხსნისა" და ეროვნულქრისტიანული სახელმწიფოებრიობის (ანუ "ქართველობის") აღორძინებისათვის დიდად იღვაწა ქართულმა ეკლესიამ. თავის მხრივ, ქართულმა ეროვნულმა სახელმწიფომაც აღორძინებისთანავე (XVIII საუკუნის შუა წლები), ხელი შეუწყო მაჰმადიან მეფე-ხანთა ეპოქაში (1614-1744) დაუძლურებული … [Read more...]