მონოფიზიტობის ხანგრძლივობის შესახებ საქართველოში

რამდენ ხანს გაგრძელდა მონოფიზიტობა აღმოსავლეთ საქართველოში, ანდა იყო თუ არა ქართული ეკლესია ოდესმე მონოფიზიტური? ამ საკითხის შესახებ არსებობს რამდენიმე თვალსაზრისი: ძველ ქართველ საეკლესიო მოღვაწეთა მტკიცებით ქართული ეკლესია არასოდეს მონოფიზიტური არ ყოფილა, თუმცა, ამ მიმართულებას მასზე უარყოფითი ზემოქმედება … [Read more...]

ზაზა აბაშიძის რეცენზია

სამაგიდო წიგნი ეკლესიის ისტორიაში სამაგიდო წიგნი ეკლესიის ისტორიაშიპროფ. ზაზა აბაშიძე„საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სრულყოფილი ისტორია ჯერ კიდევ არ დაწერილა“, „არა გვაქვს ქართული ეკლესიის განმაზოგადებელი ისტორია“, „თანამედროვე მკითხველს არა აქვს საშუალება წაიკითხოს მაღალ მეცნიერულ დონეზე შესრულებული … [Read more...]

წმიდა ნინო და მოციქული ელიშა

ალბანეთის ავტოკეფალური ეკლესია მიიჩნევდა და განსაკუთრებით უსვამდა ხაზს, რომ ალბანეთის ეკლესია დააარსა მოციქულმა ელიშამ პირველ ან მეორე საუკუნეში, ელიშამ კურთხევა უფლის ძმა იაკობისაგან მიიღოო, ამიტომაც ალბანური ეკლესია სამოციქულოა და მისი კათალიკოსი (პატრიარქი) სამოციქულო ტახტზე ზისო - ასეთი იყო ალბანეთის … [Read more...]

მესხეთის წარსულიდან

მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე დაახლოებით 1270 წელს ცნობილი სახელმწიფო მოღვაწე სარგის ჯაყელი ბერად აღიკვეცა. სამეფოში ერთ-ერთი პირველი კაცი, ერთდროულად ათაბაგი, მეჭურჭლეთუხუცესი და სპასალარი, მფლობელი ვრცელი ქვეყნისა “ტასისკარიდან კარნუ-ქალაქამდე” მონასტერში საბას სახელით შევიდა. მან ერისთავის წითელი, … [Read more...]

საეპისკოპოსოების ჩამოყალიბება ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში (შესავალი)

ტაოს, იბერიის თემისა და ლაზიკის საეპისკოპოსოთა იურისდიქცია ერთმანეთთანაა დაკავშირებული, კერძოდ, ტაოს სამეფოს გაუქმების შემდგომ დაარსებული „იბერიის თემისა“ და მიმდებარე რეგიონების ქართული საეპისკოპოსოები ბიზანტიის იმპერიამ მე-11 საუკუნეში შეიყვანა ლაზიკის ეპარქიაში. დაახლოებით მე-11 საუკუნის 20-იან წლებში … [Read more...]

წმიდა ნინო და პეტრე იბერი

ქართველთა სამონასტრო ცხოვრების სათავეებთან (IV-V საუკუნეები) მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე IV-V საუკუნეები განსაკუთრებული მნიშვნელობის ხანაა ზოგადქართული კულტურის ისტორიისათვის. ამ დროს ჩამოყალიბდა საეკლესიო-ლიტურგიკული და სალიტერატურო ენა. ითარგმნა წმიდა წერილი. IV-V საუკუნეები არის ქართული კულტურის ოქროს ხანა, … [Read more...]

ქართული ეკლესიის შინაგანი დიპტიხი

(ჯდომისა და დგომის წესი) არა მარტო მღვდელმთავარი, არამედ თავიანთი განწესება აქვთ სამღვდელოებას - „დეკანოზებს, კანდელაკებს და კრებულს“. დიპტიხს ძველქართულად ეწოდებოდა - „სამღვდელოთა დასთა წყობილება“, ან „წესდება და გარიგება“ და ასევე „ზევით და ქვევით დგომის წესი“. „სამღვდელოთა დასთა წყობილება“ ერთიანი საქართველოს … [Read more...]

ტაოს იბერთა მოკლე ისტორია

  ანტიოქიის  პატრიარქის ამჟამინდელი ტიტულატურა ასეთია: „მათი ღვთაებრივი უნეტარესობა, უნეტარესი იოანე მე-10, პატრიარქი დიდისა ღმრთისა ქალაქისა ანტიოქიისა, სირიისა, არაბეთისა, კილიკიისა, ივერიისა, შუამდინარეთისა და სრულიად აღმოსავლეთისა“. ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულატურაში  ტერმინით „ივერია“ მოიხსენიება არა … [Read more...]

პროირანული საეკლესიო დაჯგუფებანი ვახტანგ გორგასლის რეფორმამდე

“ვერ მოაწიეს საქმე ესე ჯერისაებრ სჯულისა...” IV საუკუნის ბოლოდან V საუკუნის 70-იან წლებამდე, ვახტანგ გორგასლის რეფორმამდე, უცხოურ წყაროებში ქართული ეკლესიის შესახებ ცნობები დაცული არ არის. ქართული წყაროები კი ამდროინდელი ქართული ეკლესიის მდგომარეობას უარყოფითად და კრიტიკულად აფასებენ. „მოქცევა ქართლისაის" თანახმად, … [Read more...]

თამარი – წმიდა კეთილმსახური მეფე

დავით აღმაშენებელმა თურქ-სელჯუკები ამიერკავკასიიდან განდევნა, სომხეთისა და შირვანის დიდი ნაწილი გაათავისუფლა და შემოუერთა საქართველოს სახელმწიფოს. ამ დროის საქართველო გადაფენილი იყო „ნიკოფსითაგან დარუბანდისა ზღვამდე და ოვსეთიდგან სოერად და არეგაწამდე“. ქვეყანა, დავითის ანდერძის თანახმად, შედგებოდა „მამული“ და … [Read more...]